Транспорт каражаттарынын алдыңкы эшиктеринин каптал айнектерин күңүрттөөгө жыйымдарды төлөө жана уруксатты каттоо тартибинин 4-пунктунун конституциялуулугун текшерүү жөнүндө иш боюнча пресс-релиз
2026-жылдын 10-ноябрында Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 27-ноябрындагы № 760 токтому менен бекитилген Транспорт каражаттарынын алдыңкы эшиктеринин каптал айнектерин күңүрттөөгө жыйымдарды төлөө жана уруксатты каттоо тартибинин 4-пунктунун конституциялуулугун текшерүү жөнүндө иш боюнча чечим чыгарды. Бул ишти кароого жарандар М.А. менен А.Т. кайрылуулары негиз болду.
Талашылып жаткан жободо транспорт каражаттарынын алдыңкы эшиктеринин каптал айнектерин күңүрттөөгө уруксат алуу үчүн алынуучу жыйымдын ар кандай өлчөмдөрү белгиленген: электромобилдердин ээлери үчүн жыйымдын өлчөмү кыймылдаткычтардын башка түрлөрү менен жабдылган автомобилдердин ээлерине салыштырмалуу төмөн болгон. Арыз ээлери мындан Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 24-беренесинин 1 жана 2-бөлүктөрү менен кепилденген мыйзам алдында бардыгы бирдей деген конституциялык принцип бузулду деп эсептешет.
Конституциялык сот өз Чечиминде теңдештик принциби укуктук жөнгө салууда айырмачылыктарга, аларга объективдүү жана акылга сыярлык негиздер болгон учурда жол берерин белгиледи. Алдыңкы эшиктеринин каптал айнектерин күңүрттөөгө уруксат алуу үчүн кайрылган бардык транспорт каражаттарынын ээлерине бирдей мамлекеттик кызмат көрсөтүлөт. Мында айнектерди күңүрттөө автомобилдин экологиялык мүнөздөмөлөрүнө байланыштуу эмес, ал эми анын кыймылдаткычынын түрү аталган кызмат көрсөтүүнүн мазмунуна жана аны көрсөтүү шарттарына таасир этпейт.
Демек, электромобилдердин экологиялык артыкчылыктары өзүнчө алганда, алардын ээлери үчүн айнектерди күңүрттөөгө уруксат алууга кыйла төмөн жыйымды белгилөө үчүн жетиштүү негиз боло албайт. Мындай дифференциациялоо транспорт каражаттарынын ээлеринин кайсы-бир категориясына негизсиз артыкчылыктарды түзүп, теңдештик конституциялык принцибине ылайык келбейт.
Ишти кароонун жыйынтыгы боюнча Конституциялык сот аталган Тартиптин 4-пунктун электромобилдер үчүн башка транспорт каражаттарына салыштырмалуу айнектерди күңүрттөөгө уруксат алуу жыйымынын төмөндөтүлгөн өлчөмдөрүн караган бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 24-беренесинин 1 жана 2-бөлүктөрүнө карама-каршы келет деп тапты.
Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети аталган Тартипке тиешелүү өзгөртүүлөрдү киргизүүгө милдеттүү. Ошол эле учурда Конституциялык соттун Чечими жарыяланган учурдан тартып айнектерди күңүрттөөгө уруксат алуу үчүн жыйым автомобилдин кыймылдаткычынын түрүнө карабастан бирдей өлчөмдө алынууга тийиш. Зарыл өзгөртүүлөр киргизилгенге чейин жыйымдын төмөндөтүлгөн өлчөмүн электромобилдер үчүн гана колдонууга жол берилбейт.