Жаңылыктар

Кыргыз Республикасынын Президенти «Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту жөнүндө» Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу Мыйзамга кол койду.   Мыйзам конституциялык сот өндүрүшүнүн тартибин өркүндөтүүгө багытталган жана расмий жарыяланган күндөн тартып он күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.   Мыйзамдын толук тексти менен бул шилтеме аркылуу таанышууга болот. https://constsot.kg/wp-content/uploads/2026/07/kr-konstitucziyalyk-myjzamy.pdf

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту 2024-жылдын 22-январындагы «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына (Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексине, Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик кодексине) өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 1-беренесинин 1-пунктунун жана 2-беренесинин 3, 4-пункттарынын Конституцияга ылайык келүүсүн текшерүү жөнүндө кайрылууну өндүрүшкө кабыл алуудан баш тартты.   Кайрылуу кылмыш-жаза жоопкерчилигинен бошотууда жана кылмыш ишин токтотууда тараптардын элдешүү институтун колдонуу тартибин жөнгө салган жоболорго байланыштуу болгон. Кайрылуучулардын пикири боюнча, талашылып жаткан ченемдерде «коомдун жана мамлекеттин кызыкчылыктарын козгогон учурлар» деген түшүнүктү колдонуу боюнча так критерийлер белгиленбегендиктен, укуктук белгисиздик орун алган.   Кайрылууга кайрылуучулардын мыйзамга киргизилген өзгөртүүлөр коомдун жана мамлекеттин кызыкчылыктарын козгогон учурларда тараптардын элдешүү институтун колдонуу мүмкүнчүлүгүн жокко коюп, сотко конкреттүү иштин жагдайларын жекече баалоого мүмкүнчүлүк бербейт деген жүйөлөрү негиз болгон.   Аныктама менен шилтеме аркылуу кененирээк таанышууга болот. https://constsot.kg/wp-content/uploads/2026/07/proekt-oks-ob-otkaze-08-07-26.pdf

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин 1-беренесинин 5-бөлүгүнүн жана 216-беренесинин 2-бөлүгүнүн Конституцияга ылайыктуулугун текшерүү жөнүндө кайрылууну өндүрүшкө кабыл алды.   Кайрылуучунун пикири боюнча, талашылып жаткан жоболорго укук колдонуу практикасында берилип жаткан чечмелөө жеке жактан бажы төлөмдөрүн белгиленген акыркы мөөнөтсүз өндүрүүгө мүмкүндүк берип, мындай мөөнөттүн башталышын бажы органы төлөнбөй калган жагдайды аныктаган учур менен байланыштырууга жол берет. Бул, анын пикиринде, укуктук аныктуулукка доо кетирип, соттук коргонууга болгон кепилдиктерди бузат.   Кайрылууга негиз болуп убактылуу алып келинген транспорт каражаты Кыргыз Республикасынын бажы аймагынан кайра чыгарылбагандыгына байланыштуу талаш боюнча апелляциялык инстанциянын соту тарабынан арыз ээсинен бажы төлөмдөрүн жана туумдарды өндүрүү жөнүндө чечимдин кабыл алынышы саналат.   Аныктаманын толук тексти менен төмөнкү шилтеме аркылуу таанышууга болот: https://constsot.kg/wp-content/uploads/2026/07/oks-o-prinyatii-ot-07.06.26.pdf  

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту «Кесиптик бирликтер жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 21-беренесинин биринчи абзацынын экинчи сүйлөмүндө камтылган, кесиптик бирликтердин менчиги менчиктештирилүүгө жатпай тургандыгын белгилеген ченемдик жобонун Кыргыз Республикасынын Конституциясына ылайык келүүсүн текшерүү, ошондой эле аталган жобого ушул берененин биринчи абзацынын биринчи сүйлөмү жана 21-1-беренеси менен өз ара байланышта расмий чечмелөө берүү жөнүндө кайрылууну өндүрүшкө кабыл алуудан баш тартты.   Кайрылуу «Кесиптик бирликтер жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын кесиптик бирликтердин менчиги менчиктештирилүүгө жатпай тургандыгын караган жобосуна байланыштуу болгон. Кайрылуучунун пикири боюнча, талашылып жаткан жобо укуктук белгисиздиктин белгилерин камтыйт, анткени ал кесиптик бирликтерге таандык мүлктү тескөөгө тыюу салуу катары кабыл алынышы мүмкүн.   Кайрылууга кайрылуучунун мыйзамда «менчиктештирүү» термининин кесиптик бирликтердин менчигине карата колдонулушу ар кандай чечмеленишине жол берип, кесиптик бирликтерге таандык мүлктү тескөө укугун чектөө катары кабыл алынышы мүмкүн деген жүйөсү негиз болгон.   Аныктама менен шилтеме аркылуу кененирээк таанышууга болот.https://constsot.kg/wp-content/uploads/2026/07/proekt-oks-po-obrashheniyu-matsakova-07-07.pdf  

2026-жылдын 1–3-июль күндөрү Ысык-Көлдүн жээгинде Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту менен «Адилет» укуктук клиникасы» коомдук фонду биргелешип уюштурган юристтер жана адвокаттар үчүн Конституционализм мектеби өттү. Үч күндүн ичинде катышуучулар конституциялык сот адилеттиги жаатындагы билимдерин тереңдетип, конституциялык-укуктук талаштарды кароонун учурдагы практикасын талдап, адамдын укуктарын жана эркиндиктерин коргоонун конституциялык механизмдерин колдонуу боюнча практикалык көндүмдөрүн өркүндөтүштү.   Конституционализм мектебинин ачылышында Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун Төрагасы Эмиль Осконбаев өлкөдө конституционализмди өнүктүрүү Конституциянын үстөмдүгүн бекемдөөгө жана адам укуктарын натыйжалуу коргоого жөндөмдүү күчтүү юридикалык коомчулуктун калыптанышына түздөн-түз байланыштуу экенин белгиледи.   Окуу программасын Конституциялык соттун Төрагасы Эмиль Осконбаев, ошондой эле Конституциялык соттун судьялары Чынара Айдарбекова жана Меергүл Бобукеева өткөрүштү. Лекциялардын, практикалык семинарлардын жана соттук иштерди талдоонун жүрүшүндө катышуучулар Конституциялык сотто иш жүргүзүүнүн тартиби, сотко кайрылууларды даярдоонун талаптары, конституциялык сот адилеттигинин принциптерин колдонуу жана Конституциялык соттун чечимдерин аткаруунун өзгөчөлүктөрү боюнча кеңири таанышышты.   Программанын маанилүү бөлүгү катары Конституциялык лаборатория уюштурулду. Анда катышуучулар чакан топтордо иштеп, Конституциялык сотко кайрылуулардын долбоорлорун даярдашты, конституциялык-укуктук жүйөлөрдү иштеп чыгышты жана аларды судьялар менен биргеликте талкуулашты.   Мектептин бардык этабында катышуучулар Конституциялык соттун судьялары менен ачык кесиптик пикир алышып, өз ара тажрыйба бөлүшүп, укук колдонуу практикасындагы актуалдуу маселелерди талкуулашты жана күнүмдүк кесиптик ишмердүүлүгүндө кездешкен суроолоруна жооп алышты.   Конституционализм мектеби конституциялык сот адилеттиги жаатындагы билимди өркүндөтүү менен катар юридикалык коомчул...

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту финансылык рыноктун субъекттери тарабынан отчеттуулукту (маалыматты) берүү жана маалыматтарды ачып көрсөтүү тартиби жөнүндө жобонун 24 жана 25-пункттарынын конституциялуулугун текшерүү жөнүндө кайрылууну өндүрүшкө кабыл алуудан баш тартты.   Кайрылуу финансылык рыноктун субъекттери тарабынан отчеттуулукту берүү жана маалыматтарды ачып көрсөтүү тартибин жөнгө салган жоболорго байланыштуу болгон. Кайрылууга арыз ээсинин аталган Жобонун талаптарын бузгандыгы үчүн административдик жоопкерчиликке тартылышы негиз болгон.   Аныктама менен шилтеме аркылуу таанышууга болот: https://constsot.kg/wp-content/uploads/2026/06/oks-ob-otkaze-dlya-sajta-29.06.26.pdf  

2026-жылдын 26–28-июнунда Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту Кыргыз Республикасынын Эл аралык университети менен биргеликте “Адамдын укуктары менен эркиндиктеринин конституциялык кепилдиктери: жалпы теория жана майыптыгы бар  адамдардын жана калктын социалдык жактан аярлуу башка категорияларынын укуктарын камсыздоонун өзгөчөлүктөрү” темасында II Конституциялык окууларды өткөрдү.   Иш-чараны ачып жатып, Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун төрагасы Эмиль Осконбаев Конституциянын чыныгы күчү укуктарды жана эркиндиктерди жарыялоодо гана эмес, оболу аларды ар бир адам, айрыкча коргоонун кошумча мамлекеттик кепилдиктерине  муктаж болгондор тарабынан иш жүзүндө жана бирдей деңгээлде пайдаланууда экендигин белгиледи. Ал сот адилеттигинин жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу, укуктук тоскоолдуктарды жоюу жана майыптыгы бар адамдардын, ошондой эле социалдык жактан аярлуу башка категориядагы жарандардын укуктарын коргоонун конституциялык механизмдерин бекемдөө укуктук мамлекеттин жана коомдун жетилгендигинин эң маанилүү көрсөткүчтөрүнүн бири экендигин белгилеп өттү.   Пленардык жыйындын алкагында Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун судьясы Чинара Айдарбекова Конституциялык соттун укуктук позицияларындагы мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын конституциялык-укуктук статусу тууралуу баяндама жасап, теңчилик жана басмырлоого жол бербөө маселелери боюнча соттун практикасынан мисал келтирди.   Катышуучулар пленардык жыйындын жана үч тематикалык панелдик сессиянын жүрүшүндө сот адилеттигине жеткиликтүүлүк, социалдык укуктарды ишке ашыруу, санариптик жеткиликтүүлүк, адам укуктарын коргоонун эл аралык стандарттары жана БУУнун Майыптыгы бар адамдардын укуктары жөнүндөгү конвенциясын аткаруу маселелерин талкуулашты.   Конституциялык окуулардын жыйынтыгында катышуучулар адам укуктарын коргоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарды жана укук колдонуу практикасын өркүндөтүүгө, сот адилеттигине жеткиликтүүлүктү кеңейтүүгө, инклюзивдүү чөйрөнү өнүктүрүүгө жана калктын социалдык жактан аярлуу кат...

Урматтуу кесиптештер!   Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун жана жеке өзүмдүн атымдан Сиздерди кесиптик майрамыңыздар – Юрист күнү менен чын жүрөктөн куттуктайм!   Бул кесиптик майрам 1993-жылы – Кыргыз Республикасынын Конституциясы кабыл алынган жылы – уюштурулган. Дал ошол мезгил эгемендүү Кыргызстандын мыйзамдын үстөмдүгүнө, адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктерин урматтоого негизделген жаңы укуктук тутумунун калыптанышына жол ачкан.   Юрист кесиби – мыйзамды терең билүүнү гана эмес, коом алдындагы бийик жоопкерчиликти да талап кылган ардактуу кесип. Дал ушул юристтер адилеттүүлүктүн орношуна кызмат кылып, адамдын укуктары менен эркиндиктерин коргоп, мыйзамдуулукту бекемдөөгө жана жарандардын мамлекетке болгон ишенимин бекемдөөгө зор салым кошуп келишет.   Күчтүү мамлекет Конституцияны урматтоосуз болушу мүмкүн эмес. Ал эми Конституцияны урматтоо Мыйзамды жөн гана кесиптик билим эмес, ар-намыстын иши, адеп-ахлактык багыт жана жашоо принциби катары кабыл алган адамдардан башталат.   Ушул майрам күнү Сиздерге чың ден соолук, бакубат жашоо, үй-бүлөлүк бакты-таалай, кесиптик ийгиликтерди, акылмандыкты, бекем эркти жана жаңы жетишкендиктерди чын дилимден каалайм.   Мыйзамга берилгендик, принциптүүлүк жана өз ишиңизге болгон жоопкерчиликтүү мамиле ар дайым Кыргыз Республикасынын өнүгүшү жана элибиздин бакубат жашоосу жолундагы ишмердигиңиздердин ишенимдүү таянычы болуп берсин!   Майрамыңыздар кут болсун!   Юрист күнүңүздөр менен!   Урматтоо менен, Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун Төрагасы  Э. Осконбаев  

Чолпон-Ата шаарында Кыргыз Республикасынын Юрист күнүнө арналган II Конституциялык окуулар өз ишин баштады.   Форумдун ачылышында Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун Төрагасы Эмиль Осконбаев, Кыргыз Республикасынын Эл аралык университетинин ректору, юридика илимдеринин кандидаты, доцент Сейтек Асанов жана БУУнун Өнүктүрүү программасынын Кыргыз Республикасындагы Туруктуу өкүлү Александра Соловьева катышуучуларга саламдашуу сөзү менен кайрылышты.   Конституциялык окууларга Конституциялык соттун судьялары, мамлекеттик органдардын, жогорку окуу жайларынын жана эл аралык уюмдардын өкүлдөрү, юридика тармагындагы окумуштуулар, эксперттер жана Кыргызстан, Казакстан Республикасы, Россия Федерациясы, Түркия Республикасы, Өзбекстан Республикасы жана Кытай Эл Республикасынан келген юридикалык практиканын өкүлдөрү катышууда.   Форумдун алкагында адам укуктарын коргоонун конституциялык механизмдерин өркүндөтүү, сот адилеттигине бирдей жеткиликтүүлүктү камсыз кылуу, анын ичинде кошумча мамлекеттик кепилдиктерге муктаж адамдардын укуктарын натыйжалуу камсыздоо, инклюзивдүү чөйрөнү өнүктүрүү, мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдү санариптештирүү жана социалдык укуктарды ишке ашыруунун механизмдерин өркүндөтүү маселелери талкууланат.   Үч күндүн ичинде катышуучулар илимий баяндамаларын сунуштап, тажрыйба алмашып, адам укуктарын жана эркиндиктерин коргоо жаатындагы улуттук жана эл аралык тажрыйбаны, ошондой эле конституциялык өнүгүүнүн заманбап багыттарын талкуулашат.  

2026-жылдын 26–28-июнь күндөрү Чолпон-Ата шаарында Кыргызстандын Юристтер күнүнө арналган II Конституциялык окуулар өтөт. Быйылкы илимий-практикалык форумдун башкы темасы адамдын укуктары менен эркиндиктеринин конституциялык кепилдиктери, ошондой эле майыптыгы бар адамдардын жана калктын социалдык жактан аярлуу башка категорияларынын  укуктарын камсыз кылуу маселелери болот.   Конституциялык окуулар Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун, мамлекеттик органдардын, илимий чөйрөнүн өкүлдөрүн, эксперттерди жана Казакстандын, Россия Федерациясынын, Түркиянын жана Өзбекстандын жана биздин өлкөнүн практик юристтерин бириктирет. Бул иш-чара улуттук жана эл аралык тажрыйбаны эске алуу менен адам укуктарын коргоонун актуалдуу маселелерин  талкуулоого мүмкүнчүлүк түзөт.   Катышуучулардын көңүл борборунда сот адилеттигине жеткиликтүүлүк, инклюзивдүү чөйрөнү өнүктүрүү, мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдү санариптештирүү, адам укуктарын коргоонун эл аралык стандарттары жана социалдык укуктарды ишке ашыруу механизмдерин өркүндөтүү маселелери болот.   Иш-чаранын алкагында пленардык жыйын жана тематикалык панелдик талкуулар өткөрүлүп, анда илимий изилдөөлөрдүн жыйынтыктары, практикалык тажрыйба жана дүйнөнүн тездик менен өзгөрүп жаткан шартында адам укуктарын коргоонун заманбап ыкмалары сунушталат.   Конституциялык окуулар конституциялык өнүгүү, сот адилеттиги жана адам укуктарын коргоо жаатында тажрыйба алмашуу, жаңы идеяларды иштеп чыгуу жана кесиптик кызматташууну чыңдоо үчүн маанилүү аянтча болуп саналат.   Аталган иш-чара Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту жана Кыргыз Республикасынын Эл аралык университети тарабынан өлкөдөгү юридикалык кадрларды даярдоону жүзөгө ашырган алдыңкы жогорку окуу жайлардын уюштуруучулук колдоосунда, ошондой эле БУУӨПтүн жана «Кыргызстандын юристтери», «Кыргызстандын социалдык иш мектептеринин ассоциациясы» коомдук бирикмелеринин техникалык колдоосу астында уюштурулууда.  

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту Кыргыз Республикасынын Административдик-процесстик кодексинин 110-беренесинин конституциялуулугун текшерүү жөнүндө кайрылууну өндүрүшкө кабыл алуудан баш тартты.   Кайрылуу административдик доо арыз менен сотко кайрылуунун мөөнөттөрүн жөнгө салган жобого байланыштуу болгон. Арыз ээсинин пикири боюнча, талашылып жаткан жобонун колдонулушу сотко кайрылуу мөөнөтүн калыбына келтирүүдөн баш тартылган учурда талашты маңызы боюнча карабастан иш боюнча өндүрүштү токтотууга жол берет.   Кайрылууга транспорт каражатын мамлекеттик каттоого алуу боюнча талаш негиз болгон. Арыз ээсинин пикири боюнча, ага берилген каттоо статусу транспорт каражатына карата менчик ээсинин укуктарын толук ишке ашырууга чектөө жаратат.   Аныктама менен шилтеме аркылуу таанышууга болот:https://constsot.kg/wp-content/uploads/2026/06/proekt-oks-pohleba-s-a-23-06-26.pdf

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту Адвокатура жөнүндө мыйзамдын айрым жоболорунун конституциялуулугу боюнча кайрылууну өндүрүшкө кабыл алды   Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун судьялар коллегиясы жарандын «Кыргыз Республикасынын Адвокатурасы жана адвокаттык иш жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 8-1-беренесинин 7 жана 8-бөлүктөрүнүн конституциялуулугун текшерүү жөнүндө кайрылуусун өндүрүшкө кабыл алды.   Арыз ээсинин пикири боюнча, талашылып жаткан жоболор укуктук аныктуулук принцибине жооп бербейт, анткени Адвокатуранын Этика боюнча комиссиясынын чечиминин укуктук табиятын, аны соттук тартипте даттануунун жол-жобосун жана адвокаттын соттук коргонууга болгон укугун ишке ашыруу механизмин так аныктоого мүмкүндүк бербейт.   Кайрылууга Адвокатуранын Этика боюнча комиссиясынын арыз ээсинин лицензиясынын колдонулушун токтотуу жөнүндө сунуштамасы жана анын негизинде Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги тарабынан тиешелүү буйруктун чыгарылышы негиз болгон.   Аныктаманын толук тексти менен төмөнкү шилтеме аркылуу таанышууга болот:

https://constsot.kg/wp-content/uploads/2026/06/oks-o-prinyatii-ot-22.-06.26.pdf