26-жылдын 23-январында Ош шаарында Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту тарабынан Конституциялык соттун Төрагасы Эмиль Осконбаевдин, ошондой эле судьялар Чинара Айдарбекова жана Меергүл Бобукееванын катышуусу менен көчмө конституционализм мектептери өткөрүлдү.
Билим берүү иш-чаралары эки кесиптик аудитория үчүн уюштурулду. Биринчи мектеп Ош мамлекеттик университетинин базасында өтүп, ОшМУнун жана Жалал-Абад мамлекеттик университетинин юридикалык факультеттеринин окутуучуларын камтыды. Экинчи мектеп Ош облустук сотунда уюштурулуп, Ош жана Жалал-Абад облустарынын облустук жана райондук сотторунун судьялары үчүн өткөрүлдү.
Иш-чаралардын алкагында укуктук мамлекетти өнүктүрүүдөгү конституционализмдин ролу, мамлекеттик бийлик системасында Конституциялык соттун орду, ошондой эле Конституциялык соттун актыларын жана конституциялык укуктун принциптерин сот ишмердүүлүгүндө колдонууга байланышкан практикалык маселелер талкууланды.
Катышуучуларга кайрылып сүйлөгөн Конституциялык соттун Төрагасы Эмиль Осконбаев конституционализмди өнүктүрүү үзгүлтүксүз кесиптик диалогсуз мүмкүн эместигин белгилеп, көчмө форматтагы мектептер конституциялык адилеттүүлүктү аймактарга жакындатууга жана соттук жана академиялык чөйрөнүн реалдуу муктаждыктарын эске алууга өбөлгө түзөрүн баса белгиледи.
Конституционализм мектептери ачык талкуу форматында, суроо-жооптордун активдүү сессиясы менен өттү. Иш-чаралардын жыйынтыгында катышуучуларга сертификаттар тапшырылды.
Бул билим берүү демилгелери Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун конституциялык баалуулуктарды бекемдөөгө, укуктук маданиятты жогорулатууга жана укук колдонуу практикасында конституциялык принциптерди бирдиктүү түшүнүүнү калыптандырууга багытталган системалуу ишинин бир бөлүгү болуп саналат.

15.01.2026
15-январда Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунда Конституциялык соттун төрагасы Э. Ж. Осконбаев менен Европа Биримдигинин Кыргыз Республикасындагы Өкүлчүлүгүнүн башчысы Реми Дюфло мырза жолугушуусу болуп өттү.
Жолугушуунун жүрүшүндө тараптар конституциялык контролдоо органынын ишмердүүлүгү тууралуу пикир алмашты. Өз сөзүндө Э. Ж. Осконбаев Конституциялык соттун адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктерин коргоону камсыз кылууда, Конституциянын үстөмдүгүн жана укуктук мамлекеттин принциптерин бекемдөөдөгү негизги ролун баса белгиледи.
Ошондой эле Конституциялык соттун коомдо укуктук маданиятты өнүктүрүү боюнча жүргүзүп жаткан ишине, анын ичинде конституциялык укуктук аң-сезимдин деңгээлин жогорулатууга багытталган билим берүү демилгелерин ишке ашырууга өзгөчө көңүл бурулду. Ушуга байланыштуу мамлекеттик бийлик органдарынын өкүлдөрү, юридикалык коомчулук жана жогорку окуу жайлардын профессордук-окутуучулук курамы үчүн Конституционализм мектептерин өткөрүү, ошондой эле юридикалык кадрларды даярдаган университеттер менен өз ара кызматташтык жана конституциялык укук жаатындагы билим берүү программаларын өркүндөтүү маселелери белгиленди.
Өз тарабынан Европа Биримдигинин Өкүлчүлүгүнүн башчысы Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун ишмердүүлүгүнүн маанилүүлүгүн жогору баалап, Европа Биримдиги мындан ары да кызматташтыкты өнүктүрүүгө даяр экендигин билдирди.
Бул контекстте Дюфло мырза 2026-жылдын март айында Кыргыз Республикасынын сот тутумун колдоого багытталган Европа Биримдигинин программаларынын экинчи фазасы ишке киргизилери тууралуу маалымдады. Ал сот тутумун санариптештирүү, сот адилеттигине жеткиликтүүлүктү жогорулатуу, документ жүгүртүүнү өркүндөтүү, ошондой эле регионалдык деңгээлдеги өз ара аракеттенүүнү кеңейтүү боюнча иштерди улантууну карайт.
Жолугушуунун жыйынтыгында тараптар конституционализмди бекемдөөгө жана Кыргыз Республикасынын укуктук тутумун мындан ары өркүндөтүүгө багытталган конструктивдүү диалогду жан...
30.12.2025
Урматтуу мекендештер! Ардактуу кесиптештер!
Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун жана жеке өзүмдүн атымдан Сиздерди келе жаткан Жаңы 2026-жылыңыздар менен чын жүрөктөн куттуктайм!
2025-жыл өлкөбүз үчүн олуттуу чакырыктардын, жоопкерчиликтүү чечимдердин жана орчундуу иштердин мезгили болду. Ал коом үчүн бекем укуктук негиздердин, мамлекеттик институттарга болгон ишенимдин жана мамлекеттүүлүгүбүздүн пайдубалы – Конституцияны урматтоонун канчалык маанилүү экендигин дагы бир жолу көрсөттү. Бул баалуулуктардын негизинде ар дайым адам, анын укуктары жана эркиндиктери, адилеттүүлүк жана мыйзамдын үстөмдүгү турат.
Өтүп бараткан жыл сот системасы жана конституциялык сот адилеттиги үчүн ачык-айкындуулукту бекемдөө, соттук коргоонун сапатын жогорулатуу, конституциялык принциптерди ырааттуу бекитүү мезгили болду. Дал адилеттүү жана таразаланган чечимдер аркылуу коомдук ишеним, мамлекеттин туруктуулугу жана жарандардын эртеңки күнгө болгон ишеними калыптанат.
Бүгүнкү күндө мамлекеттин күчү адилеттүүлүккө таянууда, ар бир адамдын кадыр-баркын сыйлоодо, ошондой эле диалогго жана макулдашууга даяр болууда экенине көпчүлүк кошулат. Дал ушул баалуулуктар заманбап жана демократиялык Кыргызстандын өнүгүүсүнүн негизги тиреги болуп саналат.
Келе жаткан 2026-жыл ар бир үйгө бейпилдик, жылуулук жана бакубатчылык алып келсин, жаратмандыктын, жаңы мүмкүнчүлүктөрдүн жана жаркын өзгөрүүлөрдүн жылы болсун. Сиздерге жана жакындарыңызга бекем ден соолук, ырыс-ынтымак, жаркын келечекке бек ишенич каалайм.
Жаңы жылыңыздар менен!
Урматтоо менен,
Кыргыз Республикасынын
Конституциялык соттун төрагасы Эмил Осконбаев
24.12.2025
“Улуттук дем – дүйнөлүк бийиктик” уңгужолун аткаруу максатында Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунда иштелип чыккан “2025-2028-жылдары Улуттук дем – дүйнөлүк бийиктик” уңгужолун ишке ашыруу боюнча иш-чаралар планынын алкагында 2025-жылдын 24-декабрында Конституциялык сотто “Кыргыз элинин нарк-насилинин коомдогу орду жана ролу” темасында окуу баян өткөрүлдү.
Окуу баянын тарых илимдеринин доктору, профессор, этнограф Октябрь Капалбаев өткөрдү. Иш-чарага Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун судьялары, ошондой эле соттун аппаратынын кызматкерлери катышты.
Лектор өз сөзүндө кыргыз элинин улуттук салт-санааларынын тарыхый калыптанышы, алардын маданий жана руханий мааниси, ошондой эле коомдун турмушундагы салттуу баалуулуктардын ролу жана улуттук өзгөчөлүктү сактоо маселелерин баса белгиледи. Муундан муунга өткөн уланмалуулукту, азыркы коомдук өнүгүү шарттарында каада-салттын, нарк-насилдин орду менен ролуна кеңири токтолду.
Баяндама тарыхтан жана этнографиялык практикадан алынган мисалдар менен коштолуп, катышуучуларга улуттук каада-салттардын азыркы социалдык процесстердин контекстинде маанисин тереңирээк түшүнүүгө мүмкүндүк берди.
Иш-чаранын катышуучулары баяндаманын мазмундуу жана таанып-билүү мүнөзүнө ээ болгондугун, жандуу кызыгуу жаратып, дүйнө таанымды кеңейтүүгө өбөлгө түзгөнүн белгилешти.
12.12.2025
2025-жылдын 12-декабрында «Ала-Арча» мамлекеттик резиденциясында Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун түзүлгөндүгүнүн 35 жылдыгына арналган салтанаттуу иш-чара болуп өттү. Иш-чарага мамлекеттик бийлик органдарынын, сот системасынын, билим берүү мекемелеринин жана коомдук уюмдардын өкүлдөрү катышты.
Кыргыз Республикасынын Президентинин атынан куттуктоо сөзү менен Министрлер Кабинетинин Төрагасынын орун басары Э.Ж. Байсалов чыгып сүйлөдү. Өз сөзүндө ал Конституциялык соттун Конституциянын үстөмдүгүн камсыз кылуудагы жана өлкөдөгү укуктук туруктуулукту сактоодогу ролун баса белгиледи.
Конституциялык соттун Төрагасы Э.Ж. Осконбаев өз кайрылуусунда Конституциялык соттун укуктук практиканын калыптанышына жана конституциялык көзөмөлдүн механизмдерин түзүүгө кошкон салымын белгиледи.
«Конституциялык сот отуз жылдан ашык убакыттан бери укуктук кепилдиктерди ырааттуу түрдө бекемдеп, укуктук мамлекеттин өнүгүшүнө олуттуу салым кошуп келет. Мындан ары да Конституциялык сот өлкөбүздүн туруктуулугунун, адилеттүүлүгүнүн жана укуктук өнүгүүсүнүн бек кепилдиги кызмат кыла берсин», - деп белгиледи Э. Осконбаев.
Куттуктоо сөздөрү менен жогорку сот жана укук коргоо органдарынын өкүлдөрү да чыгышты, анын ичинде Жогорку соттун төрагасынын орун басары Н.А. Мусаев, Омбудсмен Дж.А. Жаманбаева, Конституциялык соттун мурдагы төрагалары Ч.Т. Баекова жана Э.Т. Мамыров, Евразия экономикалык союзунун сотунун судьясы М.Т. Кайыпов, ошондой эле жергиликтүү соттордун төрагалары.
Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун конституциялык көзөмөл институтун калыптандырууга жана өнүктүрүүгө, ошондой эле региондор аралык масштабда укуктун үстөмдүгүн алдыга жылдырууга кошкон зор салымын белгилеген, чет өлкөлөрдүн конституциялык соттордон Конституциялык соттун дарегине видео куттуктоолор келип түштү.
Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту постсоветтик мейкиндикте түзүлгөн конституциялык көзөмөлдүн алгачкы институттарынын бири болгондугун белгилей кетүү керек, бул өлкөнүн д...
11.12.2025
Бишкек, 2025-жылдын 11-декабры
Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунда конституциялык көзөмөл органынын түзүлгөндүгүнүн 35 жылдыгына арналган салтанаттуу иш-чара болуп өттү. Иш-чарага Конституциялык соттун судьялары, аппараттын кызматкерлери, ошондой эле сот системасынын чакырылган өкүлдөрү катышты.
Салтанаттуу иш-чараны Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун төрагасынын орун басары К.А. Дуйшеев ачты. Өз сөзүндө ал сот көп жылдар бою Конституциянын сакталышын камсыз кылуу жана мамлекет менен коом үчүн маанилүү болгон конституциялык-укуктук маселелерди кароо боюнча функциясын аткарып келгендигин белгиледи.
Иш-чаранын жүрүшүндө өткөн жылдардагы ишмердүүлүктүн жыйынтыгы чыгарылып, конституциялык көзөмөл органынын ишинде туруктуулукту камсыз кылган жана кесипкөйлүктү көрсөткөн судьялардын жана аппараттын кызматкерлеринин иши белгиленди.
Мааракелик датанын урматына Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту Жогорку соттун, жергиликтүү соттордун судьяларын жана аппараттын кызматкерлерин Конституциялык соттун ведомстволук сыйлыктары – медалдар жана Ардак грамоталар менен сыйлады.
Сыйлыктар кызматтык милдеттерин ак ниеттүү аткаргандыгы, кесиптик стандарттарды сактагандыгы жана Конституциялык соттун ишине кошкон салымы үчүн тапшырылды. Сыйлоо аземин улантып, Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасы жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик бажы кызматы Конституциялык соттун судьяларын жана аппараттын кызматкерлерин ведомстволук сыйлыктар менен белгилешти. Бул сыйлыктар ведомстволор аралык өз ара аракеттенүүнүн маанилүүлүгүн жана Конституциялык соттун кызматкерлеринин кесиптик салымын мамлекеттик органдардын деңгээлинде таанылышын баса белгиледи.
Салтанаттын жыйынтыгында Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун төрагасынын орун басары К.А. Дуйшеев сыйлык алгандарга ыраазычылык билдирип, Конституциянын талаптарын сактоо жана конституциялык көзөмөл органынын милдетт...
10.12.2025
Урматтуу мекендештер!
Сиздерди Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун атынан жана жеке өзүмдүн атымдан Адам укуктарынын эл аралык күнү менен куттуктайм - бул күн мамлекетибиздин эң жогорку баалуулугун - инсандын кадыр-баркын жана Конституция менен кепилденген ар бир адамдын укуктарын жана эркиндиктерин баса белгилеген күн.
Конституциялык сот үчүн бул укуктарды коргоо - бул абстрактуу принцип эмес, негизги мыйзамдын нормалары адамдардын кызыкчылыгы үчүн жашашы жана иштеши үчүн күнүмдүк миссия.
Бул күнү биз укуктук кепилдиктерди жана адам укуктарын урматтоо маданиятын бекемдегендердин бардыгын - мамлекеттик кызматкерлерди, укук коргоочу уюмдарды, юридикалык коомчулукту жана адилеттикти жактаган жана алардын бузулушуна кайдыгер карабаган ар бир адамды сыйлайбыз.
Адам укуктарынын эл аралык күнү ар бир адамдын баалуулугу жана кадыр-баркы эркин жана адилеттүү коомдун бекем пайдубалы экенин эсибизге салат.
Урматтоо менен,
Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун төрагасы Э. Ж. Осконбаев.
10.12.2025
2025-жылдын 10-декабрында Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту “Кыргыз Республикасынын Конституциясына өзгөртүү киргизүү жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзам долбооруна корутунду берүү боюнча Кыргыз Республикасынын Президентинин сунуштамасын карап чыкты. Долбоордо балдарды зордуктоо, ошондой эле зордуктоо менен коштолгон адам өлтүрүү үчүн өлүм жазасын колдонуу мүмкүнчүлүгү каралган.
Конституциялык сот Конституция менен жүктөлгөн өзүнүн ыйгарым укуктарын аткарууда, сунушталып жаткан өзгөртүүнүн конституциялык түзүлүштүн негиздерине, анын түпкүрүндө турган адамдын укуктары менен эркиндиктерине жана мамлекеттин демократиялык мүнөзүнө тийгизген таасирин Баш мыйзамга бүтүн система катары шайкештигин баалап чыкты. Ошондой эле, Кыргыз Республикасы ратификациялаган эл аралык келишимдерден келип чыккан милдеттенмелерге дал келишине өзгөчө көңүл бурду.
Конституциялык сот Конституция адам укуктарын эң жогорку баалуулук катары бекемдеп, аларды камсыздоонун кепилдиктер системасы конституциялык түзүлүштүн пайдубалын түзөөрүн, Баш Мыйзамга жол берилген өзгөртүүлөрдүн чектерин алдын ала аныктай турганын белгиледи. Андыктан Конституциялык сот фундаменталдык укуктар жагында Баш Мыйзамга кандай болбосун өзгөртүү, алардын системалык мүнөзүн жана инсанды коргоонун конституциялык моделинин иштеши үчүн мүмкүн болуучу кесепеттерин эске алууну талап кылаарын баса белгиледи. Укуктарды жана эркиндиктерди коргоонун деңгээлинин төмөндөшүнө жол берилбестигине (non-regression) өзгөчө көңүл бурулушу керек, анткени алардын туруктуулугу жана ырааттуулугу конституциялык жактан бекемделген адамдын артыкчылыгынын жана кадыр-баркынын мазмунун түзөт.
Бул контекстте Конституциялык сот өлүм жазасына тыюу салуу жана жашоого болгон укуктун артыкчылыктуу маанисин таануу ченемдик гана эмес, ошондой эле фундаменталдык баалуулук өлчөмүнө ээ деп эсептейт. Алар мамлекеттин жана элдин бул жаза чарасын колдонууну жокко чыгарган укуктук режимди тандоосун чагылдырат. Жашоого болгон укук жана өлүм жазасына тыюу салуу кылм...
10.12.2025
2025-жылдын 10-декабрында саат 10:00дө Конституциялык сот Кыргыз Республикасынын Президентинин “Кыргыз Республикасынын Конституциясына өзгөртүү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна корутунду берүү тууралуу сунушун кароого киришти.
Долбоор менен Конституциянын 25-беренесинин 1-бөлүгүнө өзгөртүү киргизүү сунушталууда, ал балдарга карата жасалган сексуалдык мүнөздөгү өзгөчө оор кылмыштар, ошондой эле зордуктоо менен коштолгон өлтүрүү үчүн жазалоонун өзгөчө чарасы катары өлүм жазасын колдонуу мүмкүндүгү каралган.
Конституциялык соттун Регламентине ылайык, бул категориядагы иштер Конституциялык сот тарабынан жазуу жүзүндөгү жол-жобо боюнча каралат, анткени Президенттин корутунду берүү жөнүндөгү сунушу соттук талаш-тартыш мүнөзүндө эмес жана тараптардын катышуусун талап кылбайт.
Конституциялык сот тарабынан кароонун жыйынтыгы боюнча пресс-релиз берилет.
05.12.2025
Бишкек, 2025-жылдын 5-декабры
Бишкек шаарында “Аялдардын жана кыздардын сот адилеттигине жеткиликтүүлүгү. Гендердик зомбулуктун алдын алуу” аттуу XI ар жылдык конференция болуп өттү. Иш-чара “Аял-судьяларынын кыргыз ассоциациясы” КУ тарабынан эл аралык өнөктөштөрдүн колдоосунда уюштурулду. Конференцияда аялдардын укуктарын коргоого тоскоолдук жараткан бөгөттөр жана гендердик-сезимтал сот практикасын өнүктүрүү ыкмалары талкууланды.
Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту АСКАнын демилгелерин салттуу түрдө колдоп келет. Пленардык сессияда Конституциялык соттун Төрагасы Эмиль Жолдошевич Осконбаев жана Конституциялык соттун судьясы, Ассоциациянын ардактуу мүчөсү Чинара Аскарбековна Айдарбекова сөз сүйлөштү.
Эмиль Осконбаев сот системасы сот адилеттигине реалдуу жеткиликтүүлүктү камсыздашы керектигин баса белгиледи:
“Ар бир аял жана ар бир кыз сотко коргоо алаарына жана анын укугу урматтааларына ишенип келиши керек”. Ал Конституциянын принциптерине каршы келген мыйзам колдонулбашы керектигин жана конституциялык контролго алынышы керектигин белгиледи. Зомбулуктун алдын алуу – укуктук мамлекетти өнүктүрүүнүн ажырагыс элементи.
Чынара Айдарбекова сот адилеттигине болгон ишенимди бекемдөөнүн жана адистердин компетенциясын жогорулатуунун зарылдыгын белгиледи:
“Биз ар бир аял колдоого жана түшүнүүгө таяна ала турган шарттарды түзүшүбүз керек. Зомбулукка орун жок болгон коом ырааттуу жана кесипкөй иштин натыйжасында калыптанат”.
Конференциянын алкагында жабырлануучуларды колдоонун жаңы механизмдери, укуктук жөнгө салууну жакшыртуу жана зомбулуктун эртелеп алдын алуу зарылдыгы талкууланды. Конференциянын катышуучулары аялдарды коргоо эпизоддук чараларды эмес, сот адилеттигинин бардык институттарынын системалуу жана макулдашылган ишин талап кыларын белгилешти.
Аял-судьяларынын кыргыз ассоциациясы жарандардын укуктук корголушунун сапатын жакшыртуучу чечимдерди иштеп чыгуу үчүн маанилүү кесиптик аянтча бойдон...
02.12.2025
Конституциялык сотко «Кыргыз Республикасынын Конституциясына өзгөртүү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна корутунду берүү тууралуу Кыргыз Республикасынын Президентинин сунуштамасы келип түштү.
Долбоор менен Конституциянын 25-беренесинин 1-бөлүгүнө балдарга карата сексуалдык мүнөздөгү өзгөчө оор кылмыштар, ошондой эле зордуктоо менен коштолгон өлтүрүү үчүн жазалоонун өзгөчө чарасы катары өлүм жазасын колдонуу мүмкүнчүлүгүн караган өзгөртүү киргизүү сунушталууда.
Тиркелген материалдарда көрсөтүлгөндөй, бул демилге балдарга жана аялдарга каршы өзгөчө оор кылмыштардын санынын өсүшү менен шартталган жана алардын конституциялык-укуктук жактан корголушун күчөтүүгө багытталган.
Сунушталган өзгөртүүлөр кабыл алынган учурда Кыргыз Республикасынын эл аралык милдеттенмелери менен байланышкан маселелерди кийинки укуктук жана башка зарыл болгон жол-жоболордун алкагында чечүү болжолдонууда.
Кыргыз Республикасынын Президенти Конституциянын 116-беренесинин 4-бөлүгүн жетекчиликке алып, аталган Мыйзам долбооруна расмий корутунду берүү суроо-талабын жөнөткөн.